مدیریت صنعتی

تكنولوژي تركيبي است از دو واژة يوناني: Techne به معناي هر آنچه كه در طبيعت وجود نداشته باشد و Logie به معناي هر آنچه كه مبتني بر عقل و منطق باشد. واژة تكنولوژي راهي بس طولاني را در طول تاريخ پيموده، تا امروز بدين شكل در ادبيات مدرن امروزي مطرح گرديده است. در طول تاريخ واژة تكنولوژي را مي‌توان به انحاء مختلف در زبان‌هاي گوناگون مشاهده نمود. در يونان τέχη معمولاً به معناي « هنر »، « صنعت » يا « مهارت » ترجمه شده است. ريشة اين كلمه در زبان هند و اروپايي[1] tekhn احتمالاً به معناي « كارِ چوبي » و يا « نجاري » بوده است. در زبان سانسكريت كلمة taksati به معناي « ساختمان » و يا « سازه » به كار رفته است كه احتمالاً از كلمة tekton يوناني مشتق شده است (Mitcham, 1994, p 117 ).

در طول تاريخ با تكيه بر دو رويكرد مختلف به تعريف تكنولوژي پرداخته شده است. اين دو رويكرد عبارتند از : 1) درون‌گرايان[2] و 2) برون‌گرايان[3] . تعاريف درون‌گرايان از تكنولوژي، اغلب با تكيه بر معني و مفهوم مهندسي آن بوده است، يعني ساختن مصنوعات و استفاده كردن از آنها. براي مثال كرانزبرگ و پورسل تكنولوژي را چنين تعريف مي‌كند : « تلاش انسان براي مواجه شدن با محيط فيزيكي . . . و سعي براي رام كردن يا كنترل كردن محيط بوسيلة . . . ابتكار و نبوغ خود در استفاده نمودن از تمامي منابع در دسترس
(Mitcham, 1994, p 116 )».

از سوي ديگر تعاريف ارائه شده توسط بيروني‌گرايان از تكنولوژي، بر پاية اثراتي بوده كه بر روي نهادهاي اجتماعي نهاده است. از اين‌رو اغلب صاحب‌نظران اين ديدگاه را دانشمندان علوم اجتماعي تشكيل مي‌دهند. براي مثال سينگر تكنولوژي را چنين تعريف مي‌مند : « اين‌كه هر چيز به‌طور معمول چگونه انجام مي‌شود يا ايجاد مي‌شود و اينكه چقدر انجام مي‌شود يا ايجاد مي‌شود (Mitcham, 1994, p 116 )».

به هر حال ميان techne يوناني و تكنولوژي امروزي تفاوتي بسيار وجود دارد. امروزه نيز تعاريف بسياري از تكنولوژي ارائه مي‌گردد. اين تعاريف معمولاً تلفيقي از هر دو ديدگاه مهندسي و اجتماعي هستند. برخي از اين تعاريف عبارتند از :

       تكنولوژي عبارت است از ارزش بهسازي، برخورداري از دانش ايجاد كنندة بهبود و ارزش نهفته در محصولات و خدماتي كه در بر دارندة مجموعه‌اي از دانش هستند ( Ellul, 1964 ).

       تكنولوژي روش انجام كار و ابزاري است كه توسط آن به اهداف خود نائل مي‌شويم. تكنولوژي كاربرد عملي دانش و ابزاري جهت كمك به تلاش انسان است ( خليل، 2000، باقري 1381، ص 14 ).

       تكنولوژي معلوماتي است كه روش انجام كارها را به ما مي‌آموزد ( ملك‌زاده، 1384،
 ص 19 ).

       مجموعه‌اي متشكل از اطلاعات، ابزارها و تكنيك‌هايي كه از علم و تجربة عملي نشأت گرفته‌اند و در توسعه، طراحي، توليد و به‌كارگيري محصولات، فرآيندها، سيستم‌ها و خدمات
مورد استفاده قرار مي‌گيرند ( Abetti, 1989 ).